Kondycja rozwojowa sektora MSP

W małych i średnich przedsiębiorstwach handlowych w analizowanym okresie 1997 i 1998 roku nastąpiło znaczne zwiększenie stanu środków trwałych, które coraz częściej finansowane było kredytami bankowymi. Spadł poziom zobowiązań wobec dostawców jako źródła finansowania majątku. Wzrost zysku brutto i netto oscylował wokół inflacji, a dynamika kosztów i przychodów ze sprzedaży pozostawała na zbliżonym poziomie, przewyższając o 7% inflację. Firmy handlowe zanotowały znaczny spadek stanu środków pieniężnych, co może świadczyć o zmniejszeniu się ich płynności finansowej. Pogorszenie się sytuacji w handlu potwierdza znaczny wzrost kapitału zapasowego.

W sektorze usług (obejmującej również budownictwo i transport) pięcioprocentowy przyrost przychodów ze sprzedaży był znacząco niższy od stopy inflacji. Lepsze wyniki zanotowały jednostki małe niż średnie i duże. We wszystkich grupach przedsiębiorstw spadły zyski netto i zyski na działalności operacyjnej. Bardzo szybko rosły bankowe zobowiązania długoterminowe, zwłaszcza jednostek małych. Szybko wzrastały zobowiązania z tytułu dostaw i usług w jednostkach małych i średnich. We wszystkich grupach wielkościowych przedsiębiorstw usługowych zanotowano przyrost majątku trwałego, znacznie powyżej stopy inflacji.

W sektorze produkcji przemysłowej zaobserwowano bardzo zróżnicowane zjawiska. Nastąpiło pogorszenie sytuacji ekonomicznej firm małych oraz polepszenie firm dużych i średnich. Tempo przyrostu przychodów ze sprzedaży wynosiło 33% w sektorze firm dużych i 15% w sektorze MSP. Tak duże przyrosty wynikały w przeważającej mierze z poprawy kondycji ekonomicznej w przemyśle stoczniowym. Wzrost efektywności gospodarowania, na ogół zasilany krótkoterminowym zadłużeniem bankowym, przełożył się na wzrost zysku brutto i netto we wszystkich grupach wielkościowych przedsiębiorstw (również w małych i to pomimo spadku przychodów ze sprzedaży). Sygnalizowany był również wzrost obrotów.

Poza produkcją, w której następowała poprawa sytuacji gospodarczej (z wyjątkiem małych podmiotów), działalność handlowo-usługowa boryka się ze złożonymi problemami rozwojowymi. Przedstawione dane mogą wskazywać, że rozpoczął się proces znacznych przemian w handlu, w którym obiekty wielkopowierzchniowe zaczynają wypierać drobną działalność. Trudności przeżywają również średnie i duże podmioty w sferze usług. O kondycji przedsiębiorstw świadczą także zachodzące zmiany w zatrudnieniu (tab. 5).

Rodzaj zmiany	Procent respondentów
	ogółem	handel	Usługi	produkcja
Wzrost	37,6	43,7	30,6	38,3
Spadek	31,2	8,00	25,9	57,4
Pozostało bez zmian	31,2	48,3	43,5	4,26

Źródło:
Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych (marzec - maj 2000)

W większości ankietowanych przedsiębiorstw doszło do wzrostu zatrudnienia. Stosunkowo najlepsza sytuacja widoczna jest w handlu, gdzie tylko co jedenasta firma zmniejszyła liczbę pracowników, a niemal co druga zwiększyła - prawdopodobnie jednak na skutek tworzenia niskopłatnych miejsc pracy. Małe firmy produkcyjne sygnalizują znaczny spadek zatrudnienia, mimo dość dobrej kondycji ekonomicznej, co można uzasadniać wprowadzaniem przez nie kapitałochłonnych technologii.

Przedstawione dane wskazują na stosunkowo dobrą sytuację sektora MSP w Gdyni. Około 1/3 liczby ankietowanych przedsiębiorstw odnotowuje wyraźne trendy rozwojowe, tworząc nowe miejsca pracy. Jednak znaczna część nowych miejsc pracy tworzona jest w działach, charakteryzujących się niskimi wynagrodzeniami (handel). Utrzymanie trendu tworzenia nowych miejsc pracy w handlu i ograniczenie zatrudnienia w działalności wytwórczej może w dłuższej perspektywie prowadzić do spadku przeciętnych dochodów mieszkańców Gdyni. Wskazane jest równoważenie zmniejszającej się liczby miejsc pracy w wytwórczości - wzrostem zatrudnienia w wysokopłatnych usługach.