Czynniki i bariery konkurencyjności małych i średnich firm gdyńskich

Spośród przedstawionych do oceny przedsiębiorców instrumentów regulowania lokalnej gospodarki, istotne jest rozpoznanie tych czynników i barier rozwoju lokalnej przedsiębiorczości, których pobudzanie bądź usuwanie leży w gestii władz miejskich (tab. 6 i 7).

Czynnik	ogółem	handel	Usługi	produkcja
Popyt na rynku regionalnym i lokalnym	3,0	3,16	2,8	3,44
Konkurencja na rynku regionalnym i lokalnym	3,1	3,28	2,89	2,78
Wysokość obciążeń czynszowych, kosztów mediów i podatków lokalnych	2,9	2,95	3,02	2,44
Aktywność samorządu	1,4	1,4	1,28	1,78
Dostęp do informacji gospodarczej	1,9	1,74	1,96	2,22
Klimat do inwestowania w Gdyni	2,0	1,93	2,06	2
Polityka gospodarcza władz miasta	2,0	1,87	1,96	2,44
Dostęp do kwalifikowanych pracowników	2,3	2,04	2,53	2,33

Skala od 1 do 5: 5 - bardzo ważne, 1 - nieistotne
Źródło:
Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych (marzec - maj 2000)

Ocena	ogółem	handel	Usługi	produkcja
Brak dostępnych komunikacyjnie uzbrojonych terenów	22,1	17,2	25,5	33,3
Trudny dostęp do mediów i duże koszty przyłączeń	19,7	17,2	23,6	11,1
Brak środków finansowych u przedsiębiorców	73,8	79,3	63,6	100
Zbyt wysokie ceny działek	68,0	72,4	69,1	33,3
Zbyt duże wymagania architektoniczno-urbanistyczne	17,2	12,1	20	33,3
Uciążliwe procedury uzyskiwania wymaganych zgód i pozwoleń	42,6	39,6	45,5	44,4

Procent respondentów Źródło:
Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych marzec - maj 2000.

W opinii przedsiębiorców na kondycję gdyńskich firm w największym stopniu wpływa bariera popytowa i silna konkurencja na rynku lokalnym i regionalnym. Oddziaływanie na te czynniki przez władze miasta jest w znacznym stopniu utrudnione, podobnie jak przeciwdziałanie szczupłości środków finansowych w przedsiębiorstwach.

Równie duże znaczenie ma wysokość obciążeń czynszowych, kosztów mediów i podatków lokalnych. W przypadku firm usługowych, będących w słabej kondycji, czynnik ten uzyskał najwyższą wagę. Pozostałe czynniki ocenione zostały jako mało istotne lub nieistotne. W ocenach poszczególnych czynników występują jednak znaczne zróżnicowania pomiędzy firmami handlowymi, usługowymi i produkcyjnymi. Dla firm usługowych istotne znaczenie ma dostęp do wykwalifikowanych pracowników. Średnio istotne znaczenie dla firm produkcyjnych ma ponadto polityka gospodarcza władz miasta i dostęp do wykwalifikowanych pracowników.

Wysoka ranga kosztów stałych w powyższym rankingu wynika z faktu, że tylko 1/4 ankietowanych małych i średnich firm jest właścicielem lokalu, w którym prowadzi działalność. Pozostała część lokali użytkowych jest dzierżawiona lub wynajmowana, przede wszystkim od właścicieli prywatnych, ale także od skarbu państwa, władz miasta i od spółdzielni mieszkaniowych. Sytuacja jest zróżnicowana w zależności od rodzaju prowadzonej działalności. W przypadku działalności produkcyjnej niemal połowa firm dysponuje własnym lokalem. Jednocześnie w tej grupie najwięcej przedsiębiorstw korzysta z lokali komunalnych. Najmniejszy odsetek firm dysponujących własnym lokalem występuje w sektorze usług. Przedstawione dane pokazują, że MSP w Gdyni są uzależnione od poziomu stawek za dzierżawę lub najem nieruchomości. Stawki te oceniane są na ogół jako wysokie, nie stanowiące zachęty do prowadzenia działalności gospodarczej i lokowania jej w mieście.

W ocenie ankietowanych przedsiębiorców, oferta lokali użytkowych jest w zbyt małym stopniu dostosowana do potrzeb rynku. Panuje opinia, że w Gdyni jest zbyt mała podaż lokali o umiarkowanych cenach, a zbyt duża lokali drogich. Dla firm handlowych, a także dla firm produkcyjnych, dodatkowym problemem jest usytuowanie lokali w mało atrakcyjnych punktach. Firmy handlowe i usługowe wskazują z kolei na brak koncepcji lokalizowania zgrupowań (klastrów) MSP. Ten problem jest w mniejszym stopniu dostrzegany przez firmy produkcyjne (sygnalizuje go co dziesiąta firma).

Przedsiębiorcy w Gdyni podkreślają także trudności z kupnem lub dzierżawą terenów na działalność gospodarczą. Doświadcza ich ponad połowa ankietowanych, w tym najwięcej firm handlowych. Najmniejsze trudności z kupnem i dzierżawą terenów mają firmy produkcyjne. Wynikają one najczęściej z wysokich stawek oraz braku współpracy gminy z prywatnymi właścicielami gruntów. W tym wypadku władze miasta mają możliwości sterowania rynkiem poprzez odpowiednią politykę gospodarki gruntami. Działalność deweloperska z udziałem miasta, polegająca na nabywaniu i uzbrajaniu działek, a następnie ich podziale na mniejsze działki o funkcji produkcyjnej, może zwiększyć poziom inwestycji, pobudzając rozwój przedsiębiorstw na danym terenie, a w konsekwencji - zapewnić większe wpływy podatkowe.

Obok polityki w zakresie gospodarki gruntami i lokalami użytkowymi, na dobry klimat dla prowadzenia działalności gospodarczej ma również wpływ dostęp do informacji niezbędnych dla założenia i prowadzenia firmy. W ocenie dostępu do informacji widoczne są znaczne zróżnicowania pomiędzy poszczególnymi rodzajami działalności. Z dostępem do informacji najlepiej sobie radzą firmy handlowe i usługowe, najgorzej - firmy produkcyjne. Ponad 70 procent ankietowanych nie zna oferty organizacji przedsiębiorców. Najsłabiej oferta ta jest znana wśród przedstawicieli firm handlowych, najlepiej - wśród przedstawicieli firm produkcyjnych.

Szczególnie dokuczliwe są zbyt uciążliwe procedury uzyskiwania wymaganych zgód i pozwoleń. Reorganizacja pracy jednostek obsługujących potencjalnych inwestorów może poprawić klimat dla inwestowania w Gdyni, zwiększając atrakcyjność oferty władz miasta.