Aktywna mobilność przez cały rok w Gdyni

Dzieci zimą też mogą chodzić pieszo i jeździć rowerem. Samorządy szukają sposobów na aktywną mobilność przez cały rok. Przedstawiciele gmin, uczelni, organizacji pozarządowych oraz partnerów lokalnych spotkali się w Gdyni, aby omówić kwestię mobilności jako elementu codziennego transportu. Webinar „Year-Round Active Mobility – School Campaigns – Całoroczna aktywna mobilność” zorganizowano w ramach międzynarodowego projektu unijnego BATS.

Uczestnicy webinaru rozmawiali o globalnym podejściu: czy droga do szkoły może być bezpieczna i przyjazna także zimą? Coraz więcej miast i gmin w Europie Północnej odpowiada: tak – pod warunkiem, że mobilność aktywna nie będzie traktowana jako sezonowa ciekawostka, ale jako element codziennego transportu – podkreśla Tomasz Gałązka, dyrektor zarządzający ds. inwestycji. – Jako gmina staramy się, aby strategia rowerowa realizowana była zgodnie z założeniami, a także poznajemy i wdrażamy nowe koncepcje dotyczące mobilności, jednocześnie chcą ugruntować dobre nawyki transportowe wśród Gdynianek i Gdynian poprzez kampanie edukacyjne.

BATS: pięć kroków do aktywnej mobilności całorocznej

Projekt BATS - Baltic Sea region Active mobiliTy Solutions - in darkness and all weather conditions dofinansowany z Programu Interreg Baltic Sea Region 2021-2027 ma wspierać miasta w budowaniu systemowych warunków dla mobilności aktywnej. W jego centrum znajduje się koncepcja YRAM, czyli planowania „Year-Round Active Mobility”, obejmująca pięć obszarów działań:

oświetlenie i widoczność,
infrastruktura i elementy ochronne,
zimowe utrzymanie tras,
sterowanie ruchem i analiza transportowa,
aktywizacja mieszkańców.

To właśnie ten ostatni element — aktywizacja społeczna — był przedmiotem webinaru. Organizatorzy podkreślali, że zmiana nawyków transportowych wymaga nie tylko inwestycji w drogi rowerowe, lecz także konsekwentnych kampanii edukacyjnych i działań skierowanych do szkół, rodziców i uczniów. Podczas spotkania dyskutowano również o tym, jak utrzymać ruch pieszy i rowerowy wśród dzieci i młodzieży nie tylko wiosną czy latem, ale także w czasie deszczu, mrozu i ograniczonej widoczności.

W trakcie webinaru uczestnicy zaprezentowali realizowane działania edukacyjno-promocyjne:

Gdynia: kampanie w szkołach od 2012 roku

Podczas webinaru Gdynia zaprezentowała swoje doświadczenie w prowadzeniu kampanii promocyjno-edukacyjnych w szkołach i przedszkolach, tj. „Odprowadzam Sam – edycja jesienno zimowa” oraz „Pieszy autobus”. Celem tych kampanii jest nie tylko zachęcanie do chodzenia pieszo, jazdy na rowerze lub hulajnodze, równie ważna jest poprawa bezpieczeństwa przy placówkach edukacyjnych oraz budowanie codziennych nawyków wśród dzieci i rodziców.

„Jak szkoła, to dwa koła”: młodzież też chce jeździć

Kampania rowerowa dla szkół ponadpodstawowych „Jak szkoła, to dwa koła”, realizowana w projekcie SUMPs for BSR (Interreg Region Morza Bałtyckiego 2021–2027), stawiała na współtworzenie, w którym młodzież była nie tylko odbiorcą, ale też współautorem działań. W programie znalazły się m.in. konkursy aktywizujące w aplikacji Aktywne Miasta, konkursy foto/wideo/artystyczne, śniadania rowerowe oraz wydarzenia integracyjne dla najbardziej zaangażowanych szkół. Podkreślano również znaczenie komunikacji dopasowanej do stylu życia starszej młodzieży, dlatego wykorzystywano także w działania kampanii gdyńskiego influencera.

Kiili w Estonii: zimowe opony i światło na przejściu

Kolejnym przykładem była estońska gmina Kiili, położona w pobliżu Tallinna. Kampania została oparta na szerokim zbieraniu danych: ankiety przeprowadzono wśród uczniów, nauczycieli i rodziców. Wyniki były jednoznaczne: młodzież widzi w jeździe rowerem niezależność i korzyści zdrowotne, ale zimą przeszkadzają jej złe warunki pogodowe, czas oraz trudność w przewożeniu rzeczy. Rodzice natomiast wskazywali przede wszystkim potrzebę poprawy infrastruktury oraz realnych alternatyw wobec samochodu. Kiili postawiło na działania łączące „miękkie” kampanie z praktycznymi rozwiązaniami. Jedną z większych atrakcji okazał się dzień „Bike tuning”, w ramach którego uczniowie mogli bezpłatnie wymienić opony na zimowe. Dodatkowo poprawiano bezpieczeństwo na przejściach dla pieszych, montując doświetlenie aktywowane ruchem.

Trzecia prezentacja dotyczyła Citizen Activation Guide

To przewodnik, który pokazuje, jak skutecznie angażować mieszkańców w działania na rzecz całorocznej mobilności aktywnej. Opiera się na prostym schemacie „dlaczego – do kogo – jak”, pomagając zdefiniować cele, grupy docelowe oraz metody partycypacji i „nudgingu” (subtelnego zachęcania do zmiany zachowań). Jego celem jest wsparcie miast i instytucji w ograniczaniu emisji z transportu oraz poprawie zdrowia i bezpieczeństwa poprzez lepsze planowanie i współpracę z obywatelami.

Po części prezentacyjnej webinaru uczestnicy pracowali w grupach, analizując trzy kwestie, które
w praktyce często decydują o powodzeniu kampanii szkolnych:

Jakie bariery utrudniają dotarcie do uczniów i rodziców?
Które kanały komunikacji są najbardziej skuteczne?
Kto jest kluczowym interesariuszem i jak go zaangażować?

Wnioski z dyskusji układały się w jasny obraz: w kampaniach szkolnych nie wystarczy zachęcać dzieci. Trzeba przekonać dorosłych, że dojście pieszo lub dojazd rowerem jest realną opcją także w okresie zimowym — bez poczucia ryzyka w ruchu drogowym.

Wszyscy uczestnicy podkreślali, że przed zaplanowaniem kampanii należy wykonać diagnozę obecnej sytuacji, czyli sprawdzić zachowania, bariery i potrzeby odbiorców. Następnie zaleca się prowadzenie badań „przed” i „po”, aby móc porównać wyniki i realnie ocenić, czy działania przyniosły zmianę. Dzięki temu można mierzyć efekty, wyciągać wnioski i lepiej projektować kolejne działania na podstawie danych, a nie założeń. Webinar pokazał, że skuteczne kampanie mobilności aktywnej muszą być kompleksowe. Najlepsze efekty pojawiają się wtedy, gdy edukacja i promocja idą w parze z:

poprawą warunków bezpieczeństwa,
utrzymaniem tras pieszych i rowerowych zimą,
czytelną organizacją ruchu przy szkołach,
działaniami budującymi trwałą zmianę zachowań, a nie jednorazową akcję.

Wspólne doświadczenia miast i gmin biorących udział w projekcie BATS pokazują, że skuteczna zmiana nawyków transportowych wymaga konsekwencji, współpracy oraz długofalowego podejścia.

Dlatego zachęcamy mieszkanki i mieszkańców Gdyni do aktywnego udziału w miejskich kampaniach rowerowych i inicjatywach promujących mobilność aktywną, a także do udziału w kolejnych webinarach i wydarzeniach edukacyjnych. To realna okazja, aby wspólnie rozwijać dobre nawyki transportowe i budować miasto bardziej bezpieczne, zdrowe i przyjazne dla wszystkich — przez cały rok.

Prezentacja do pobrania pod artykułem.
Informacje o projekcie można znaleźć na stronie tutaj.