Bałtyk kryje wiele powojennych pamiątek. To wraki statków, ale i materiały toksyczne, broń konwencjonalna czy chemiczna. Jaki jest ich stan i czy niebezpieczne substancje są obecne w wodzie i osadach dennych? Sprawdzono to podczas projektu „Rozpoznanie i ewentualna neutralizacja materiałów niebezpiecznych zalegających na dnie Morza Bałtyckiego w wybranych lokalizacjach” zleconego przez Urząd Morski w Gdyni. Objął on wielkoobszarowe badania hydrograficzne i specjalistyczne analizy chemiczne gruntu i wody, które przeprowadzono w rejonach wraków statków „Franken” i „Stuttgart” oraz Głębi Gdańskiej i Rynny Słupskiej. Wykazały one obecność materiałów niebezpiecznych, ale jednocześnie również to, że ich wpływ na środowisko morskie jest mniejszy niż się spodziewano. Projekt został dofinansowany ze środków KPO. Zakończył się projekt pn. „Rozpoznanie i ewentualna neutralizacja materiałów niebezpiecznych zalegających na dnie Morza Bałtyckiego w wybranych lokalizacjach”. Z tej okazji Urząd Morski w Gdyni, na którego zlecenie go zrealizowano, zorganizował konferencję podsumowującą działania przeprowadzone w jego ramach. To największe tego typu przedsięwzięcie, jeśli chodzi o budżet i zakres. Wydarzenie odbyło się 15 czerwca w Hotelu Nadmorskim.Konferencję otworzyła Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni. Jesteśmy zaszczyceni, że możemy zaprezentować ten nietypowy projekt. Mamy nadzieję, że wiedza, którą dostarczy, będzie bardzo przydatna. Obejmował on wielkoobszarowe rozpoznanie hydrograficzne wskazanych obszarów dna i ewentualnej neutralizacji materiałów niebezpiecznych w Bałtyku – mówiła podczas wystąpienia dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni. Projekt rozpoczął się we wrześniu 2024 roku i trwał do czerwca 2026 roku, został dofinansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jego realizacja kosztowała prawie 150 mln zł. Dofinansowane wyniosło 121 206 400 zł, a wkład własny urzędu – 27 877 472 zł.Jego celem były interdyscyplinarne działania polegające na rozpoznaniu materiałów niebezpiecznych zalegających na dnie Morza Bałtyckiego w rejonie: wrak statku „Franken”, pozostałości wraku statku „Stuttgart”, Głębi Gdańskiej oraz Rynny Słupskiej. Obejmowały one m.in. wielkoobszarowe hydrograficzne rozpoznanie wskazanych miejsc pod kątem zalegania materiałów niebezpiecznych oraz prace badawcze – zebranie próbek gruntu i wody do badań chemicznych oraz określenia substancji stanowiących substancje zanieczyszczające dno.Efektem prac jest raport o stanie środowiska morskiego oraz plan neutralizacji zagrożeń, który stanowi analityczny dokument opisujący całość zagadnienia wraz z wytycznymi, jak postępować z zagrożeniem w przyszłości. Zawiera również ocenę ryzyka środowiskowego – określa rodzaj, wielkość, obszar i miejsca zagrożone bojowymi środkami trującymi.Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Co skrywa Bałtyk? Po części oficjalnej odbył się pokaz filmu o projekcie „Rozpoznanie i ewentualna neutralizacja materiałów niebezpiecznych zalegających na dnie Morza Bałtyckiego w wybranych lokalizacjach” – „Cisza Bałtyku”. Przypomniano w nim, że toń morska kryje pamiątki po II wojnie światowej: wraki okrętów zatopionych głównie w obszarze Zatoki Gdańskiej czy broń chemiczną z niemieckich magazynów przejętych przez aliantów po zakończeniu wojny. Zdarzało się, że w czasie transportu beczki, pojemniki czy pociski zawierające substancje toksyczne były wyrzucane do morza. A w ramach projektu Urzędu Morskiego badacze sprawdzali, czy mają do czynienia ze składowiskami, które są punktowe czy rozsiane po dnie Bałtyku. Po seansie Jan Młotkowski – zastępca dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni ds. oznakowania nawigacyjnego szerzej opowiedział o realizacji, działaniach oraz skali przedsięwzięcia. Wybrano lokalizacje, które wydawały się wskaźnikami tego, co się dzieje na Bałtyku. Zespoły analizowały stan wraków, ich otoczenie oraz obecność niebezpiecznych substancji w wodzie i osadach dennych. Wykonały rozpoznanie i ocenę ryzyka. Przygotowano również plany neutralizacji zagrożeń. Wiedza zdobyta w ten sposób będzie mieć znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi i środowiska. Badania prowadzone w ramach projektu to ważny krok ku przyszłości, w której ryzyko związane z materiałami niebezpiecznymi będzie znane, kontrolowane i skutecznie ograniczane – mówi Młotkowski. Jan Młotkowski – zastępca dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni ds. oznakowania nawigacyjnego podczas konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek)Później głos zabrali wykonawcy badań i analiz. Przy pozostałościach wraku statku „Stuttgart”, który w czasie wojny przekształcono w okręt szpitalny, pracowała ekipa grupy GeoFusion. Był to zespół w składzie: dr inż. Benedykt Hac, Łukasz Porzuczek, dr. inż. Adam Cygal, dr inż. Maria Barmuta, Dominika Adaszek, Grzegorz Lewiński, Marcin Święszek, Milena Ruszczyk i Julia Skałecka.Wyniki zaprezentował Łukasz Porzuczek – prezes grupy GeoFusion. Specjaliści stwierdzili skażenie dna paliwem ciężkim, jednak w mniejszym zakresie niż zakładano. Opracowali również plan neutralizacji zagrożeń. Zalecana jest remediacja, czyli proces usuwania lub redukcji zanieczyszczeń. Jeśli w przyszłości ta opcja byłaby brana pod uwagę, mają oni już gotowe rozwiązanie. To mobilny system utylizacji broni chemicznej wykorzystujący technologię plazmową. Systemem zarządza Safe Zone, która współpracuje w tym zakresie z firmą Rheinmetall.Następnie swoje działania i wyniki omówili eksperci z konsorcjum tworzonego przez Instytut Morski Uniwersytetu Morskiego w Gdyni (lider), firmę MEWO oraz Akademię Marynarki Wojennej w Gdyni – Juliusz Gajewski z Instytutu Morskiego Uniwersytetu Morskiego, dr Radosław Wróblewski z Uniwersytetu Morskiego oraz dr hab. inż. Jacek Fabisiak z Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Zespół badaczy działał przy wraku „Frankena” oraz w rejonie Głębi Gdańskiej i Rynny Słupskiej.Jak tłumaczyli, największa liczba zadań czekała na nich przy wraku „Frankena”. Najpierw przeprowadzili badania geofizyczne na powierzchni 5 km2 dookoła wraku. Następnie pobierali próbki osadów rdzeniowych, próbki do badań ekotoksykologicznych oraz zoobentosu, próbki na obecność zanieczyszczeń w tkankach miękkich omułka, próbki wody oraz próbki osadów. Wykonano też 17 inspekcji wizyjnych ROV i sesję fotogrametryczną (22 500 zdjęć). 300 dni trwały również pomiary kierunku i prędkości prądów morskich.Jeśli chodzi o Rynnę Słupską, wykonano badania geofizyczne na powierzchni 460 km2. Pobrano też próbki do analiz eDNA, próbki wody oraz osadów, a także przeprowadzono 65 inspekcji wizyjnych ROV. Natomiast co do Głębi Gdańskiej – zrobiono badania geofizyczne na powierzchni 322 km2, a także zebrano próbki do analiz eDNA, próbki wody i osadów oraz wykonano 78 inspekcji wizyjnych ROV.Badania realizowano na 10 statkach badawczych. W ramach projektu pracowało 300 osób. Instytut Morski działał przy projekcie od marca 2025 do maja 2026 roku. W efekcie zespół zebrał materiały, z których wynika, że wpływ wraków oraz zatopionej broni konwencjonalnej i wykrytych śladowych ilości broni chemicznej na środowisko morskie jest mniejszy niż się spodziewano. Galeria zdjęć Pobierz galerię Magdalena Kierzkowska, rzeczniczka prasowa Urzędu Morskiego w Gdyni, przemawiająca podczas otwarcia konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni, podczas otwarcia konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Jan Młotkowski – zastępca dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni ds. oznakowania nawigacyjnego podczas konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Jan Młotkowski – zastępca dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni ds. oznakowania nawigacyjnego podczas konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Łukasz Porzuczek – prezes grupy GeoFusion prezentujący wyniki badań podczas konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Juliusz Gajewski z Instytutu Morskiego Uniwersytetu Morskiego prezentujący raport z badań podczas konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Uczestnicy konferencji na temat materiałów niebezpiecznych w Bałtyku zgromadzeni na sali (fot. Magdalena Czernek) Pobierz zdjęcie Warunki pobierania Wszelkie prawa do zdjęć lub grafik prezentowanych w ramach portalu, należą do Prowadzącego portal lub do podmiotów z nim współpracujących i podlegają ochronie prawnej. Prowadzący portal zezwala na kopiowanie i przedstawianie utworów jedynie w celach niekomercyjnych oraz pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci i zachowaniem kontekstu tematu, do którego zostało wykorzystaneprzez redakcję gdynia.pl. Opublikowane materiały powinny zawsze zawierać źródło, czyli adres strony www.gdynia.pl. Na publikowanie utworów w innych celach wymagana jest zgoda właściciela strony czyli Prowadzącego portal. Opublikowano: 23.06.2026 15:02 Autor: Magdalena Czernek (magdalena.czernek@gdynia.pl) Zmodyfikowano: 23.06.2026 15:51 Zmodyfikował: Aleksandra Dylejko