Sezon kleszczowy w pełni. Jak chronić siebie i swoich bliskich?

Wiosna i lato to czas spacerów, wycieczek, aktywności na świeżym powietrzu i kontaktu z naturą. Niestety, to również okres największej aktywności kleszczy, które mogą przenosić groźne choroby. Warto pamiętać, że na kontakt z tymi pajęczakami jesteśmy narażeni nie tylko w lesie, ale także w parkach, na łąkach, działkach czy nawet w miejskich terenach zielonych.

Kleszcze są bliżej, niż myślisz

Jeszcze kilka lat temu kleszcze kojarzyły się głównie z leśnymi ścieżkami. Dziś coraz częściej spotykane są w miejskich parkach, ogrodach, na osiedlowych trawnikach i terenach rekreacyjnych. Sprzyjają temu łagodne zimy oraz wydłużający się okres wysokich temperatur.

Kleszcze najczęściej przebywają w wysokiej trawie, krzewach oraz na obrzeżach ścieżek. Nie skaczą ani nie spadają z drzew – czekają na żywiciela, przyczepiając się do odzieży lub skóry podczas przechodzenia.

Jakie choroby mogą przenosić kleszcze?

Najbardziej znane choroby odkleszczowe to borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu.

Borelioza

To najczęściej diagnozowana choroba przenoszona przez kleszcze. Jej charakterystycznym objawem może być rumień wędrujący – zaczerwienienie skóry, które stopniowo się powiększa. Borelioza może jednak przebiegać również bez rumienia.
Nieleczona może prowadzić do powikłań dotyczących stawów, układu nerwowego oraz serca.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)

To wirusowa choroba atakująca układ nerwowy. Może przebiegać od łagodnych objawów przypominających grypę po ciężkie zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych.
Przed kleszczowym zapaleniem mózgu można skutecznie chronić się dzięki szczepieniom.

Kleszcze także w Gdyni

Choć Gdynia kojarzy się przede wszystkim z morzem i miejskim stylem życia, nie brakuje tu terenów zielonych, które są naturalnym środowiskiem występowania kleszczy. Można je spotkać zarówno w lasach Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, jak i w parkach, na działkach, osiedlowych terenach rekreacyjnych czy podczas spacerów po nadmorskich ścieżkach.

Szczególną ostrożność warto zachować po spacerach w okolicach Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, lasach na Witominie, Dąbrowie i Chwarznie-Wiczlinie, ale również po wypoczynku na terenach zielonych odwiedzanych przez mieszkańców i turystów. Kontakt z kleszczem może nastąpić podczas rodzinnego pikniku, wycieczki rowerowej czy zabawy z psem na trawniku.

Jak zmniejszyć ryzyko ukąszenia?

Podczas spacerów i aktywności na świeżym powietrzu warto pamiętać o kilku prostych zasadach:

zakładaj jasną odzież, na której łatwiej zauważyć kleszcza,
noś długie spodnie i zakryte obuwie podczas wędrówek po terenach zielonych,
stosuj preparaty odstraszające kleszcze,
unikaj przedzierania się przez wysokie trawy i gęste zarośla,
po powrocie do domu dokładnie obejrzyj całe ciało.

Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca takie jak pachy, pachwiny, okolice uszu, zgięcia kolan, kark oraz skórę głowy.

Co zrobić, gdy znajdziemy kleszcza?

Najważniejsze jest szybkie usunięcie pasożyta.
Kleszcza należy uchwycić jak najbliżej skóry za pomocą pęsety lub specjalnego przyrządu i wyciągnąć zdecydowanym, prostym ruchem. Po usunięciu miejsce ukąszenia należy zdezynfekować.
Nie należy smarować kleszcza tłuszczem, alkoholem ani innymi substancjami, ponieważ może to zwiększyć ryzyko przeniesienia drobnoustrojów.
Po usunięciu warto obserwować miejsce wkłucia przez kilka tygodni i zwracać uwagę na ewentualne objawy, takie jak rumień, gorączka, bóle mięśni czy stawów.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej.

Pamiętaj o swoich zwierzętach

Kleszcze stanowią zagrożenie nie tylko dla ludzi, ale również dla psów i kotów. Po spacerach warto regularnie sprawdzać sierść zwierząt i stosować preparaty ochronne zalecane przez lekarza weterynarii.

Profilaktyka to najlepsza ochrona

Całkowite uniknięcie kontaktu z kleszczami jest trudne, jednak odpowiednia odzież, środki odstraszające oraz regularne oględziny ciała znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania. W przypadku kleszczowego zapalenia mózgu warto rozważyć szczepienie ochronne, szczególnie jeśli często przebywamy na terenach zielonych.

Warto pamiętać, że kleszcze mogą być aktywne nie tylko latem. Przy sprzyjających temperaturach występują od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni, a nawet podczas łagodnych zim.

Korzystaj z lata bezpiecznie

Korzystajmy z uroków lata i aktywności na świeżym powietrzu, pamiętając jednocześnie o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Kilka prostych nawyków może skutecznie ochronić nas przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi.

Autorka tekstu: Agata Białek (materiały Gdyńskiego Centrum Zdrowia)