87 lat od wysiedleń Gdynian. Pamiętamy!

W czasie II wojny światowej z Gdyni wysiedlono tysiące osób. Kiedy mieszkańcy opuszczali miasto, zostawiali tu dorobek życia. Mogli zabrać ze sobą wyłącznie bagaż podręczny. Mija 87 lat od pierwszych wysiedleń Gdynian. Tamte wydarzenia przypomniano i upamiętniono podczas oficjalnych, miejskich uroczystości.

Uroczystości upamiętniające 87. rocznicę pierwszych wysiedleń Gdynian zorganizowano w piątek, 16 października. Najpierw uczestnicy złożyli znicze pod tablicą pamiątkową, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna. Potem obchody przeniosły się pod Pomnik Gdynian Wysiedlonych.

W uroczystościach wzięli udział m.in. doradca prezydenta RP, parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych, Związku Sybiraków, reprezentanci Marynarki Wojennej RP, uczniowie oraz mieszkańcy.

Są miejsca, w których historia nie przemija, i są takie chwile, kiedy milczenie stanie się najdonioślejszym świadectwem pamięci. I dzisiaj w takim miejscu stoimy – na skrawku gdyńskiej ziemi, gdzie 87 lat temu ludzkie życie zostało brutalnie wyrwane z korzeniami. Tutaj, u zbiegu ulic Starowiejskiej i Dworcowej, niegdyś stały rodziny zmuszone do opuszczenia swoich domów. Czekali pod dworcem na pociąg w nieznane. W tym miejscu Gdynia żegnała swoich ukochanych mieszkańców nie z własnej woli, lecz pod przymusem okupanta, który nie tylko chciał odebrać im dach nad głową, ale przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa i nadzieje na lepsze jutro. Jesienią 1939 roku rozpoczęła się tragedia, której skala wykracza poza nasze wyobrażenia. Blisko 80% ludzi wyrwano ze swoich domów i w wagonach, bez pożywienia, wody, w chłodzie, wyrwano z dotychczasowego życia. W tej tragedii kradziono ludziom nie tylko tożsamość, ale również próbowano odebrać im przyszłość i język – mówi Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.

Wideo i montaż: Przemysław Dopke

Podczas obchodów list od prezydenta RP Karola Nawrockiego odczytał jego doradca społeczny – Tomasz Szturo.

Niemcy rozpoczęli wysiedlenia Polaków już podczas działań wojennych we wrześniu 1939 roku i kontynuowali ten zbrodniczy proceder przez całą II wojnę światową, aż do ostatnich dni okupacji. Gdynianie doświadczyli tego losu jako jedni z pierwszych. Uderza powtarzający się w relacjach szczegół – w drzwiach willi, mieszkań i pokojów należało zostawić klucze. Klucz jest też znakiem związku z domem. Rzesza postanowiła odebrać Gdynianom nawet ten symbol i ten ślad. Wywożono ich pod Częstochowę, do Siedlec i innych miejscowości. Rozpraszano po całym Generalnym Gubernatorstwie. Tysiące wysiedlonych Gdynian po wojnie wróciło do swojego miasta i na nowo związało z nim swoje życie. To dzięki ich wysiłkowi i pracy możemy świętować w tym roku stulecie tego pięknego polskiego miasta – napisał w liście prezydent RP.

Tomasz Szturo – doradca społeczny prezydenta RP odczytujący list od Karola Nawrockiego podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Zebranym podziękował i okolicznościowe przemówienie wygłosił też Andrzej Krajniak – prezes Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych. Głos zabrali też goście.

Powracamy pamięcią do wydarzeń sprzed niespełna 87 lat, które niosły za sobą mroczne widmo ponownej utraty niepodległości. W tych dniach cała ówczesna Polska pozostawała w miażdżącym uścisku swych najbliższych sąsiadów, dążących do całkowitej anihilacji nie tylko bytu państwowego, ale i całego społeczeństwa. Nie wygasły jeszcze ogniska pól bitewnych kampanii wrześniowej, gdy na pobliskich ulicach rozgrywał się dramat tysięcy ludzi – mówiła Dorota Arciszewska-Mielewczyk, posłanka.

Gdynia to przepiękny symbol polskiej sprawczości, konsekwencji i determinacji w budowaniu siły gospodarczej naszej ojczyzny. Dzisiaj Gdynia jest również silna tożsamością wszystkich tych wysiedlonych, którzy w tamtym czasie miłością otulali swoją małą ojczyznę, Gdynię – zaznaczył dr Marek Szymaniak, dyrektor gdańskiego oddziału IPN.

Nasza uroczystość wpisuje się w sposób szczególny w stuletnie dzieje Gdyni. Prześladowania i deportacje ludności polskiej w czasie II wojny światowej w Gdyni to bolesny fragment dziejów naszego miasta. Dzisiaj wspominamy i oddajemy hołd tym wszystkim Gdynianom, którym hitlerowcy odebrali życie, a tym, którzy przeżyli, złamali życiorysy, skazali na tułaczkę i zamienili ich życie w piekło – mówił Krajniak.

Na koniec uczestnicy złożyli wieńce i wiązanki kwiatów oraz zapalili znicze przed Pomnikiem Gdynian Wysiedlonych.

Kompania Reprezentacyjna Marynarki Wojennej RP podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Uroczystości uświetnił udział Kompanii oraz Orkiestry Reprezentacyjnej Marynarki Wojennej RP.

Kolejną odsłonę uroczystości zaplanowano 18 października o godz. 12:00. Będzie to msza św. w Bazylice Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Gdyni (ul. Armii Krajowej 26).

Galeria zdjęć

Galeria zdjęć

Poczty sztandarowe ustawione przy tablicy pamiątkowej, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Trębacz i werblista w okolicy tablicy pamiątkowej, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Uczestnicy obchodów w okolicy tablicy pamiątkowej, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Andrzej Krajniak – prezes Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych składający kwiaty pod tablicą pamiątkową, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Doradca społeczny prezydenta RP Tomasz Szturo składający znicz pod tablicą pamiątkową, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk składająca znicz pod tablicą pamiątkową, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posłanka Wioleta Tomczak składająca kwiaty pod tablicą pamiątkową, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posterunek honorowy przy tablicy pamiątkowej, która znajduje się na fasadzie Dworca PKP Gdynia Główna, podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Kompania Reprezentacyjna Marynarki Wojennej RP podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek wraz z uczestnikami uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Tomasz Szturo – doradca społeczny prezydenta RP i posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Orkiestra Reprezentacyjna Marynarki Wojennej RP podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek przemawiająca podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Andrzej Krajniak – prezes Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych wraz z uczestnikami uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posłanka Wioleta Tomczak, senator Sławomir Rybicki oraz przewodnicząca Rady Miasta Gdyni Beata Zastawna i gdyńscy radni Agnieszka Tokarska, Joanna Zielińska i Anna Szpajer podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek przemawiająca podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk przemawiająca podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Dr Marek Szymaniak, dyrektor gdańskiego oddziału IPN, przemawiający podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Andrzej Krajniak – prezes Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych przemawiający podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Uczestnicy obchodów z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian. Wśród nich m.in. były prezydent Gdyni Wojciech Szczurek (fot. Magdalena Czernek)

Wspólna modlitwa uczestników uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Pomnik Gdynian Wysiedlonych przy którym odbyły się główne uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Andrzej Krajniak – prezes Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Doradca społeczny prezydenta RP Tomasz Szturo składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk składająca kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posłanka Wioleta Tomczak składająca kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Senator Sławomir Rybicki składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Dr Marek Szymaniak, dyrektor gdańskiego oddziału IPN, składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Przedstawiciele Marynarki Wojennej składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Alina Baaske, pełnomocniczka wojewody pomorskiej ds. integracji środowisk kombatanckich i koordynacji ich działań, składająca kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Przedstawiciele Komendy Miejskiej Policji oraz Państwowej Straży Pożarnej składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Przedstawiciele Związku Sybiraków składający kwiaty pod pomnikiem podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Posterunek honorowy przy Pomniku Gdynian Wysiedlonych podczas uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Wspólne zdjęcie uczestników uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian pod Pomnikiem Gdynian Wysiedlonych (fot. Magdalena Czernek)

Prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek i przewodnicząca Rady Miasta Gdyni Beata Zastawna z uczniami gdyńskich szkół po uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek z uczniami gdyńskich szkół po uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Senator Sławomir Rybicki i przewodnicząca Rady Miasta Gdyni Beata Zastawna z uczniami gdyńskich szkół po uroczystości z okazji 87. rocznicy pierwszych wysiedleń Gdynian (fot. Magdalena Czernek)

Warunki pobierania