Patronat społeczny w Gdyni. Nowy model integracji w praktyce

Dobrosława Korczyńska-Partyka, koordynatorka włączenia społecznego i współpracy z Laboratorium Innowacji Społecznych w Gdyni, zakwalifikowała się do wszechstronnego programu szkoleniowo-wdrożeniowego dla osób zaangażowanych w działania na poziomie lokalnym.

Patronat społeczny to sposób myślenia o integracji, w którym najważniejsi są ludzie i relacje między nimi. Zamiast opierać się wyłącznie na systemie i instytucjach, zakłada bezpośrednie zaangażowanie lokalnej społeczności w towarzyszenie osobom z doświadczeniem migracji czy uchodźstwa w ich nowej codzienności.

Udział naszej ekspertki w tym programie to dla nas ważny krok w kierunku rozwijania nowoczesnych i odpowiedzialnych działań lokalnych. Patronat społeczny to model, który dobrze wpisuje się w sposób, w jaki myślimy o wspólnocie, czyli jako o przestrzeni opartej na relacjach, współpracy i realnym zaangażowaniu mieszkańców – mówi Maciej Kochanowski, dyrektor Laboratorium Innowacji Społecznych w Gdyni. – Widzimy w tym podejściu duży potencjał i to nie tylko w kontekście wspierania osób z doświadczeniem migracji, ale także wzmacniania więzi społecznych i budowania bardziej otwartego, uważnego miasta. Liczymy, że zdobyta wiedza i doświadczenie przełożą się na konkretne działania w naszym lokalnym środowisku.

Fundamentem patronatu społecznego są bowiem relacje, współodpowiedzialność i przekonanie, że skuteczna integracja nie dzieje się wyłącznie na poziomie instytucji, ale przede wszystkim między ludźmi.

W praktyce oznacza to, że grupa kilku wolontariuszy i wolontariuszek przez określony czas, zazwyczaj od sześciu miesięcy do dwóch lat, towarzyszy osobie czy rodzinie z doświadczeniem migranckim lub uchodźczym w odnajdywaniu się w nowym miejscu. Wsparcie ma charakter kompleksowy. Obejmuje zarówno kwestie formalne i bytowe (mieszkanie, praca, edukacja, dostęp do ochrony zdrowia), jak i budowanie relacji, orientację w lokalnym środowisku oraz wsparcie emocjonalne. Proces ten jest jasno określony, dobrowolny i oparty na partnerstwie. Osoba wspierana aktywnie uczestniczy w planowaniu działań i stopniowo wzmacnia swoją samodzielność.

Dla mnie patronat społeczny to przede wszystkim spotkanie dwóch światów, które na początku są sobie obce. W praktyce okazuje się, że wystarczy trochę czasu, uważności i zwykłej obecności, żeby zaczęły się rozumieć. Widzę, jak dużo zmienia to w życiu osób, które przyjeżdżają do nowego miejsca, ale też w nas, osobach, które je wspierają. To nie jest jednostronna pomoc, tylko relacja, która uczy obie strony – tłumaczy Dobrosława Korczyńska-Partyka, koordynatorka włączenia społecznego i współpracy z Laboratorium Innowacji Społecznych w Gdyni. Dodaje także, że zdecydowała się aplikować do programu, aby móc wdrażać praktyczne rozwiązania w Gdyni. – Moje doświadczenie koordynowania pracy w Domach Sąsiedzkich w Przystaniach pokazuje, że działania oparte na relacjach mogą być realnym impulsem do zmiany, i wciąż są potrzebne. Tym bardziej ciekawi mnie, jak model patronatu społecznego może zostać zaadaptowany do naszego lokalnego, gdyńskiego kontekstu i wzbogacić sposób, w jaki rozwijamy Przystanie.

Obiecujący model sprawdzony za granicami

Model patronatu społecznego wywodzi się z kanadyjskiego systemu community sponsorship, rozwijanego od lat 70. XX wieku i obecnie wdrażanego w ponad 20 krajach na świecie, m.in. w Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Hiszpanii, Australii czy Argentynie. Programy oparte na tym podejściu objęły wsparciem ponad milion osób, przynosząc wymierne efekty integracyjne oraz wzmacniając społeczności lokalne.

W Polsce model jest rozwijany i adaptowany do lokalnych realiów przez Koalicję Patronatu Społecznego i sieć organizacji, które wspólnie wdrażają rozwiązania wspierające osoby z doświadczeniem uchodźstwa i migracji. Patronat społeczny funkcjonuje tu jako narzędzie integracyjne, łączące działania mieszkańców, organizacji pozarządowych, instytucji publicznych i samorządów.

Jednym z kroków w kierunku upowszechniania tego podejścia jest właśnie program „Patronat społeczny: Praktykujemy”. To kompleksowe podejście szkoleniowo-wdrożeniowe skierowane do osób działających lokalnie. Program adresowany jest do osób zakorzenionych w swoich społecznościach, współpracujących z organizacjami społecznymi, instytucjami kultury, edukacji, wspólnotami religijnymi czy samorządami, które widzą potencjał w budowaniu trwałych relacji wspierających osoby z doświadczeniem migracji.

„Patronat społeczny: Praktykujemy” prowadzi też uczestników od etapu zdobywania wiedzy do realnego wdrożenia działań. Obejmuje m.in. dwudniowe szkolenie wprowadzające, przygotowanie diagnozy lokalnej, czy m.in. oraz warsztaty podsumowujące i przestrzeń do wymiany doświadczeń. Na każdym etapie uczestnicy otrzymują wsparcie tutorskie i eksperckie.

W gronie dziewięciu osób zakwalifikowanych do programu znalazły się osoby działające w różnych częściach Polski i w różnych środowiskach, od instytucji publicznych, przez organizacje społeczne, po inicjatywy lokalne. Wśród nich są m.in. przedstawicielki Gdyni, Gdańska i Rumi, miast, w których model patronatu społecznego będzie w najbliższym czasie testowany.

Rozmowy, diagnozy, sposoby

Najbliższe miesiące to etap diagnozy, rozmów i poszukiwania najlepszych sposobów wdrożenia modelu w konkretnych, lokalnych kontekstach. Proces ten poprzedziło intensywne szkolenie inauguracyjne, które odbyło się w dniach 16-17 kwietnia w Warszawie. Było ono okazją do poznania metodologii patronatu społecznego, wymiany doświadczeń oraz wspólnej pracy nad pierwszymi pomysłami wdrożeniowymi. Program organizowany jest przez Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę” w ramach działań Koalicji Patronatu Społecznego.