Gdynia laureatem pierwszej edycji Nagrody Obywatelskiej Prezydenta RP

Prezydent Gdyni Wojciech Szczurek i wiceprezydent Michał Guć odebrali dzisiaj w Warszawie Nagrodę Obywatelską Prezydenta RP w kategorii Wspólnota Obywatelska za projekt „Gdynia w dialogu z mieszkańcami". Przyznane w tym roku po raz pierwszy nagrody stanowią wyróżnienie dla tych wybitnych, nowatorskich i efektywnych działań obywatelskich na rzecz dobra wspólnego, które mogą stanowić wzory do naśladowania.

Kapituła nagrody doceniła inicjowane i realizowane przez samorząd Gdyni innowacyjne projekty społeczne dotyczące kształtowania przestrzeni publicznej w dialogu z mieszkańcami, wybierając je spośród pozostałych 125 zgłoszonych.
Projekty te można podzielić na trzy grupy inicjatyw:

I. rewitalizacja dzielnicy Gdynia Chylonia (przy współpracy Fundacji Zmian Społecznych Kreatywni, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Gdyńskiego Centrum Innowacji);
II. prowadzenie dialogu z różnymi grupami mieszkańców Gdyni w celu wskazania obszarów i rozwiązań, wymagających usprawnienia lub przebudowy oraz określenia zasad kształtowania przyjaznej przestrzeni miejskiej;
III. zwiększenie roli mieszkańców w procesie decyzyjnym dotyczącym działań inwestycyjnych i remontowych.

Ad. I
Celem tego przedsięwzięcia jest aktywizacja społeczności lokalnej i rewitalizacji Dzielnicy Chylonia. Jego założeniem jest zbudowanie pozytywnych więzi społecznych wśród mieszkańców osiedla, rozwój tej społeczności, a także dokonanie trwałych zmian w przestrzeni osiedla w sposób odpowiadający potrzebom mieszkańców i angażujący ich samych.
Chylonia, a dokładnie rejon ulic Opata Hackiego i Zamenhofa, zamieszkiwany przez około 5 tys. osób, został wybrany do objęcia takim działaniem nieprzypadkowo. Analiza danych statystycznych (statystyki policji, Urzędu Pracy, MOPS, rankingi szkół, dane GUS) pokazują, iż spośród 22 dzielnic Gdyni jest to najbardziej wymagający interwencji obszar miasta. Wśród wskaźników świadczących o deficytach tej dzielnicy znalazły się zarówno te społeczne (wysoka przestępczość, wysoka stopa bezrobocia, niska aktywność gospodarcza, słabe wyniki testów kompetencji), jak i te związane z przestrzenią (zły stan dróg i ulic, niska jakość i zły stan techniczny mieszkań).
Realizację programu rewitalizacji rozpisano na dwie główne fazy. Pierwsza to wprowadzenie zmian natury społecznej - praca nad mentalnością mieszkańców. Faza druga, rozłożona na dłuższy okres, to realizowane w ciągłym dialogu z mieszkańcami przekształcanie przestrzeni: zagospodarowanie ulic Opata Hackiego i Zamenhofa, całościowa modernizacja i zmiana wizerunku osiedla (poprawa stanu ulic i dróg, remonty bloków, budowę parkingów, parków, skwerów, budowę kanalizacji deszczowej).
Pierwszym krokiem do projektowania zmian w dzielnicy było wciągnięcie dzieci i młodzieży do stworzenia placu zabaw. We współpracy z Miejską Biblioteką Publiczną ogłoszono konkurs plastyczny na jego projekt. Elementem konkursu było zorganizowane serii wizytowanie pod opieką streetworkerów innych placów w mieście, gdzie dzieci inspirowały się różnymi istniejącymi rozwiązaniami. Następnym etapem była dziecięca debata, wspólny wybór zabawek i urządzeń, wreszcie wykonywanie przez dzieci prac plastycznych przedstawiających wymarzone place zabaw. Spośród zgłoszonych pomysłów wspólnie z dziećmi wybrano ostateczny projekt, który został zrealizowany przez profesjonalnego wykonawcę.
Kolejnym krokiem w pracach mających na celu transformację dzielnicy był projekt architektoniczny.
Przetarg na koncepcję zagospodarowania osiedla przy ulicach Opata Hackiego i Zamenhofa został przez Urząd Miasta przygotowany w szczególny sposób. Warunki tego zamówienia były nietypowe - został w nich zapisany wymóg, by architekci zamiast proponować autorskie rozwiązania, spotykali się z mieszkańcami i przełożyli ich oczekiwania i wskazówki na konkretną koncepcję zagospodarowania dzielnicy.

Proces rewitalizacji cały czas jest bezpośrednio wspierany przez władze miasta, Gdyńskie Centrum Innowacji oraz Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdyni.

Zakończenie całego procesu potrwa kilka lat. Wstępne szacunki wskazują, iż koszt inwestycji to kilkadziesiąt milionów złotych.
Projekt rewitalizacji gdyńskiej Chyloni został wpisany do bazy dobrych praktyk stworzonej i prowadzonej przez Fundację Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych (FISE) w ramach projektu „Decydujmy Razem".

Ad. II
A. Spacery badawcze organizowane z osobami z niepełnosprawnością w ramach projektu „Gdynia dla wszystkich"

Celem projektu „Gdynia dla wszystkich" była diagnoza przestrzeni miejskiej pod kątem potrzeb osób z niepełnosprawnością poprzez zweryfikowanie dostępności dzielnicy Gdynia Grabówek dla osób z trudnościami w poruszaniu się, w tym osób z niepełnosprawnością, osób starszych oraz rodziców z wózkami.

W ramach projektu sprawdzono dostęp do budynków, dostosowanie komunikacji miejskiej oraz dróg, a także przejść dla pieszych. Bezpośrednio po zakończeniu spacerów i prezentacji ich wyników zrealizowano tę część wskazań, która nie wymagała czasochłonnych procedur i dużych środków inwestycyjnych.
Wyniki spacerów są też na bieżąco uwzględniane w działaniach eksploatacyjnych miasta oraz trafiły do standardów projektowania przestrzeni miejskiej, które stanowią zespół wytycznych dla projektantów pracujących na zlecenia władz samorządowych.

Dzielnica Grabówek była pierwszym wskazanym przez samorząd miejscem do badania ze względu na swoje położenie przy głównej arterii miasta, z wieloma budynkami użyteczności publicznej. W 2013 roku projektem objęte będą kolejne dzielnice Gdyni.

B. Realizacja warsztatów projektowych na rzecz polepszenia jakości życia mieszkańców Gdyni w ramach projektu „Design for All"

Zakłada ona przeniesienie punktu ciężkości z projektanta - który przestaje być ekspertem poprzez sam fakt posiadania umiejętności projektowych - na odbiorcę, który staje się ekspertem w temacie swojego życia, a tym samym posiada najbardziej trafną i rzetelną wiedzę na temat tego, czego potrzebuje i jak jego potrzeby mają być zaspokajane.
Przykładem takiego myślenia w Gdyni były zorganizowane w 2011 i 2012 roku przez Centrum Designu Gdynia warsztaty Design for All - „Projektowanie dla Wszystkich" na rzecz polepszenia jakości życia mieszkańców Gdyni. Ich celem było wypracowanie rozwiązań poprawiających przestrzeń publiczną jednej z dzielnic Gdyni - Dąbrowie. Zakładały one konsultacje z mieszkańcami i zaproponowanie na tej podstawie konkretnych rozwiązań architektonicznych do zastosowania w przestrzeni publicznej dzielnicy.
W działania zaangażowani zostali zarówno przedstawicieli jednostek miejskich w Gdyni, osoby kierujące wybranymi placówkami edukacyjnymi oraz działającymi na rzecz dobra społeczności, jak również studenci Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku i Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, którzy realizowali działania pod okiem Pete'a Kercher'a, członka i założyciela EIDD Design for All Europe (organizacji wspierającej interakcję i komunikację pomiędzy teorią, a praktyką projektowania dla wszystkich).

C. Organizacja Spacerów Badawczych z Seniorami poświęconych analizie dostępności Śródmieścia Gdyni dla osób starszych

Priorytetem dla samorządu jest myślenie o tym, by Gdynia była jak najlepiej dostosowana do potrzeb osób starszych, a działania miasta były kształtowane w odpowiedzi na ich rzeczywiste oczekiwania. W efekcie ma powstać katalog przedsięwzięć, których realizacja poprawi wygodę i bezpieczeństwo na ulicach i w budynkach miejskich.
Wszystkie wnioski naniesione zostaną na specjalną miejską mapę, zbierającą propozycje usprawnień z wszystkich inicjatyw w mieście w ramach dialogu z mieszkańcami.
Z mapy tej korzystać będą gdyńskie jednostki samorządowe przy planowaniu remontów i inwestycji.

Ad. III
W wyniku dyskusji pomiędzy radnymi miasta a radnymi jednostek pomocniczych wypracowano nową koncepcję podejmowania decyzji na temat środków budżetowych przeznaczonych na inwestycje i remonty dróg gminnych.
We wcześniejszych latach lista przedsięwzięć tworzona była przez Komisję Gospodarki Komunalnej Rady Miasta Gdyni. Od bieżącej kadencji, kompetencja ta została przekazana jednostkom pomocniczym. Radom Dzielnic przyznano środki finansowane na działania inwestycyjne i remontowe w wysokości 20 000 000 zł. Kwota ta odzwierciedla nakłady, jakie do tej pory miasto ponosiło na ten cel. Środki zostały rozdzielone pomiędzy 22 dzielnice według kryterium liczby mieszkańców i obszaru poszczególnych dzielnic.
Ustalono nowe procedury, które regulują zasady konsultowania z mieszkańcami dzielnicy działań inwestycyjnych i remontowych przed wytypowaniem ich do realizacji przez radę dzielnicy, zwiększając tym samym rolę mieszkańców w procesie decyzyjnym dotyczącym dokonywania zmian w miejskiej przestrzeni.
Zgodnie z nowymi zasadami Rady Dzielnic przygotowały listy zamierzeń inwestycyjnych. Zadania ujęte w propozycjach rad dzielnic są poddawane analizie techniczno-finansowej przez służby inwestycyjne miasta. Po ocenie wykonalności i wycenie przedsięwzięć Rady Dzielnic dokonują selekcji zadań i poddają je konsultacjom z mieszkańcami danej dzielnicy.
Mieszkańcy aktywnie korzystają z możliwości wpływania na decyzje dzielnic i chętnie uczestniczą w spotkaniach. Do tej pory zostały przekazane do realizacji projekty 16 dzielnic Gdyni (na 22), które na drodze analizy lokalnych potrzeb i konsultacji z mieszkańcami wskazały najważniejsze inwestycje i remonty. Zadania te znajdują się już w fazie realizacji i dotyczą: oświetlenia dróg i ciągów pieszych, budowy i remontów ulic i chodników, ścieżek rowerowych, zagospodarowanie placów publicznych, budowy miejsc postojowych, budowy infrastruktury towarzyszącej drogom.

Już dziś można powiedzieć, że utworzone procedury przyczyniły się do zwiększenia efektywności realizacji zadań publicznych, poprawiły przepływ informacji pomiędzy jednostkami pomocniczymi a Urzędem Miasta oraz innymi jednostkami organizacyjnymi.
Umożliwiły trafniejsze przeznaczanie środków budżetowych, a także dały mieszkańcom większe możliwości wpływania na kształtowanie swojego najbliższego otoczenia.

zdjęcia w serwisie foto: http://www.gdynia.pl/dlamediow/7031_85555.html

Opublikowano: 28.05.2013 00:00
Autor: Krzysztof _Romański (2012)