Co nowego

Gdynianka i Gdynianin. Zmiany w języku polskim

Wcześniej napisalibyśmy, że zdjęcie wykonano na bulwarze Nadmorskim, od 1 stycznia 2026 roku – na Bulwarze Nadmorskim (fot. Janusz Imianowski / z facebookowej grupy „Gdynia w obiektywie”)

Wcześniej napisalibyśmy, że zdjęcie wykonano na bulwarze Nadmorskim, od 1 stycznia 2026 roku – na Bulwarze Nadmorskim (fot. Janusz Imianowski / z facebookowej grupy „Gdynia w obiektywie”)

Nie tylko nazwy mieszkańców miejscowości, ale i dzielnic czy osiedli, jak Oksywianka czy Fikakowianin, a także Plac Grunwaldzki, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski – od 1 stycznia 2026 roku zaczęły obowiązywać zapowiadane wcześniej zmiany w języku polskim. Dotyczą przede wszystkim pisowni od wielkiej litery i nazw topograficznych, ale też grup zwrotów używanych na co dzień.

 
 
Dokładnie 1 stycznia 2026 roku zaczęły obowiązywać zmiany w pisowni, które Rada Języka Polskiego (instytucja działająca przy Polskiej Akademii Nauk, która m.in. doradza i opiniuje w kwestiach językowych) zapowiadała jeszcze półtora roku wcześniej. Opisano je dokładnie w komunikatach, które publikowano na stronie RJP.

 

Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku


Część ze zmian wpłynie też na to, jak zapisujemy niektóre z nazw dobrze znanych… Gdynianom i Gdyniankom, bo to także jedna z najistotniejszych zmian (od teraz wszystkie nazwy mieszkańców miejscowości, dzielnic czy konkretnych osiedli zapisujemy od wielkiej litery).

Już nie zatem „skwer Kościuszki”, ale „Skwer Kościuszki”, podobnie jak „aleję Jana Pawła II” zastąpiła „Aleja Jana Pawła II”, a „plac Grunwaldzki” stał się „Placem Grunwaldzkim”. Podobnych zmian, które możemy odnieść do miejsc, nazw i określeń stosowanych na co dzień w Gdyni, jest więcej.

Oto – w skrócie – część z najważniejszych zmian, które wprowadziła Rada Języka Polskiego:


  • nazwy mieszkańców utworzone od nazw geograficznych zapisujemy zawsze wielką literą (np. Gdynianin, Pomorzanin, ale także w przypadku dzielnic, np. Oksywianin i w przypadku osiedli, np. Fikakowianie);
  • przymiotniki tworzone od nazw własnych z końcówką -owski, -owska zapisujemy zawsze małą literą (np. chopinowski);
  • wielką lub małą literą można zapisywać przymiotniki tworzone od imion, zakończone na –owy, -in(yn), -ów (np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, Zosina lalka lub zosina lalka), a także nieoficjalne nazwy etniczne, takie jak makaroniarz (Makaroniarz);
  • wielką literą zapisujemy od teraz nazwy pojedynczych egzemplarzy wyrobów przemysłowych, np. Radmor, niezależnie od tego, czy chodzi o nazwę firmy i marki („sprzęt audio marki Radmor”), czy o konkretny egzemplarz (np. „słucham muzyki ze starego Radmora”);
  • wielką literą zapisujemy wszystkie człony nazw obiektów topograficznych, w tym alei, placów, pomników, parków, kopców, mostów, bram, pałaców czy zamków (np. Aleja Topolowa, Aleja Zwycięstwa, Plac Kaszubski, Plac Grunwaldzki, Park Centralny, Pomnik Polski Morskiej, Park Kiloński, Skwer Kościuszki, Bulwar Nadmorski, Bulwar Oksywski, Molo Południowe), wyjątek stanowi wyraz ulica, który pozostał pisany małą literą, np. ulica Świętojańska;
  • wielką literą zapisujemy też wszystkie człony (poza przyimkami, spójnikami i zwrotami typu „imienia”) wielowyrazowych nazw lokali usługowych i gastronomicznych (np. Kawiarnia Delicje, Karczma Gdyńska, Apteka Świętojańska, Hotel Różany Gaj, Pizzeria Gdynianka)
  • partykułę „nie” z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi zapisujemy zawsze łącznie, także z formami stopnia wyższego i najwyższego (np. nielepszy, nielepiej);
  • zapisujemy łącznie wyrażenia typu „półżartem, półserio” oraz cząstki niby- i quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą (np. nibyartysta, nibygotyk, quasiopiekun, quasinauka);
  • rozdzielnie zapisujemy cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami (np. „Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry”);
  • dopuszczalna jest od teraz rozdzielna pisownia pisownia cząstek super-, ekstra-, eko-, wege-, mini- i podobnych (np. „superpomysł” lub „super pomysł”) oraz wariantywna pisownia (z łącznikiem, przecinkiem lub spacją) wyrażeń typu „tuż-tuż” (poprawnie także „tuż, tuż” oraz „tuż tuż”).


Dowiedz się więcej o zmianach w języku

Jak podkreślają przedstawiciele środowiska językoznawców odpowiedzialnych za nowe zasady pisowni, wprowadzono je przede wszystkim z myślą o „ujednoliceniu zasad i ułatwieniu piszącym ich nauczenia się oraz stosowania w praktyce”. To np. wyeliminowanie niektórych z dotychczasowych wyjątków.

Szczegóły można znaleźć w opublikowanych wcześniej oficjalnych komunikatach Rady Języka Polskiego, które znajdują się na stronie internetowej pan.pl oraz rjp.pan.pl.

Pomocny jest też dokument (dostępny w formacie .PDF), który gromadzi w jednym miejscu wszystkie zmiany językowe, czyli „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Dokumenty przygotował Zespół ds. Reformy Ortografii RJP kierowany przez prof. dr. hab. Piotra Żmigrodzkiego, a przyjęła go Rada Języka Polskiego w głosowaniach.

Sama Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk jest tzw. instytucją opiniodawczo-doradczą w zakresie używania języka polskiego. Jej zadania określa ustawa o języku polskim. Członkami tego organu – poza językoznawcami – są m.in. przedstawiciele innych dyscyplin naukowych, a także ludzie kultury, mediów, wojska i oświaty.

ikona

Najnowsze