W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2003 roku przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U Nr 141 poz. 1176) obecnie funkcjonują dwa systemy odpowiedzialności sprzedawcy wobec konsumenta za wady sprzedanego towaru. W stosunku do towarów zakupionych w 2002 roku nadal obowiązują przepisy dotyczące rękojmi za wady towaru sprzedanego określone w Kodeksie Cywilnym. Natomiast w stosunku do produktów zakupionych w 2003 r. sprzedawca odpowiada wobec konsumenta za niezgodność towaru z umową. Pojęcie niezgodności towaru z umową jest pojęciem szerszym niż wady towaru. Na podstawie rękojmi sprzedawca ponosił odpowiedzialność za wadę fizyczną (pomijając wadę prawną) tj. określając językiem popularnym, za niedoskonałość techniczną towaru zmniejszającą jego wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony lub jeżeli rzecz nie miała właściwości o jakich zapewniano przy zakupie. Niezgodność towaru z umową występuje gdy towar nie spełnia powszechnych rozsądnych oczekiwań kupującego i nie nadaje się do celu do jakiego towar tego rodzaju jest zwykle używany oraz gdy jego właściwości nie odpowiadają właściwościom cechującym towar tego rodzaju, obejmuje to: zarówno dotychczasowe pojęcie wady fizycznej lub prawnej jak i niekompletność rzeczy, brak cech funkcjonalności, względy estetyczne, brak instrukcji użytkowania, indywidualne uzgodnienia między stronami, jak również brak właściwości towaru deklarowanych w składanych publicznie zapewnieniach, to jest w reklamach. Nowe przepisy regulujące sprzedaż konsumencką przedłużyły również termin odpowiedzialności sprzedawcy. Rękojmia trwała rok od daty wydania towaru, a odpowiedzialność z tytułu niezgodności towaru z umową trwa 2 lata. Pod rządami przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2002 roku (decyduje data zawarcia umowy) konsument tracił uprawnienia z rękojmi gdy zgłosił sprzedawcy wadę po upływie 1 miesiąca od jej ujawnienia. Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2003 r. na zawiadomienie sprzedawcy o niezgodności towaru z umową konsument ma 2 miesiące od daty ujawnienia tej niezgodności. Ważnym nowym uprawnieniem konsumentów, które ułatwia dochodzenie roszczeń jest ustanowienie w art. 4 ust. 1 wymienionej na wstępie ustawy domniemania prawnego, że jeżeli niezgodność towaru z umową została stwierdzona w ciągu 6 miesięcy od dnia zakupu to domniemywa się, że istniała ona w chwili wydania towaru. Wówczas to na sprzedawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż towar w chwili wydania kupującemu był zgodny z umową. Po upływie wskazanych 6 miesięcy zgodnie z treścią art. 6 kodeksu cywilnego to konsument winien tę niezgodność udowodnić. Nowe przepisy zmieniły też kolejność uprawnień konsumenta w przypadku niezgodności towaru z umową. Dotychczas korzystając z rękojmi, w przypadku wystąpienia wady towaru, konsument mógł żądać zwrotu ceny lub obniżenia ceny. Uprawnienie uzależnione było od charakteru wady istotnego lub nieistotnego. Sprzedawca to żądanie kupującego przy pierwszej reklamacji mógł "zablokować" proponując niezwłoczną wymianę towaru oznaczonego tylko co do gatunku tj. wymienialnego, produkowanego fabrycznie lub niezwłoczną naprawę towaru określonego co do tożsamości tj. wyprodukowanego przez sprzedawcę na indywidualne zamówienie. Obecnie zgłaszając roszczenie w przypadku niezgodności towaru z umową konsument może żądać naprawy lub wymiany według swojego wyboru. Jeżeli naprawa lub wymiana są niemożliwe lub wymagają nadmiernych kosztów to konsumentowi przysługuje prawo domagania się stosownego obniżenia ceny lub prawo odstąpienia od umowy tj. żądanie zwrotu ceny za zwrotem towaru. Od umowy nie można odstąpić gdy niezgodność towaru z umową jest nieistotna. Uprawnienia do zwrotu ceny lub jej obniżenia przysługują, gdy naprawa i wymiana nie została przez sprzedawcę wykonana w odpowiednim czasie lub naprawa i wymiana narażałaby kupującego na znaczne niezgodności (np. wielokrotność nieskutecznych napraw, która pozbawia konsumenta możliwości użytkowania zakupionego towaru). Nieodpłatność naprawy i wymiany oznacza, że sprzedawca ma również obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez kupującego tj. kosztów demontażu, dostarczenia, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia towaru. Pod rządami przepisów kodeksu cywilnego oraz przepisów wykonawczych obowiązujących do dnia 31 grudnia 2002 roku sprzedawca był zobowiązany sporządzić pisemną reklamację, jeżeli reklamację zgłaszaną ustnie, nie załatwiał natychmiast. Nadto przy składaniu reklamacji towaru o dużych gabarytach i wadze powyżej 10 kilogramów nie trzeba było dostarczać go do sklepu. Obecnie to konsument jest zobowiązany powiadomić sprzedawcę o niezgodności towaru z umową, a w przypadku zasadności reklamacji sprzedawca pokrywa również koszt transportu towaru do sklepu. Po otrzymaniu reklamacji sprzedawca jest zobowiązany ustosunkować się do żądań konsumenta w terminie 14 dni. Jeżeli tego nie uczyni - uważa się, że uznał je za uzasadnione. Zrealizować zaś żądanie konsumenta winien w odpowiednim czasie. Niestety ustawa nie określa tego pojęcia "odpowiedni" w sposób umożliwiający jego wyliczenie. Pod rządami przepisów dotychczasowych sprzedawca był zobowiązany załatwić reklamację wad towaru w terminie 14 lub 21 dni. Nowe przepisy o sprzedaży konsumenckiej stosuje się również do umów o dzieło będące rzeczą ruchomą zawartych z konsumentami po 1 stycznia 2003 roku. Gdy przedmiotem umowy o dzieło są czynności np. czyszczenie chemiczne odzieży, to mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o odpowiedzialności wykonawcy z tytułu rękojmi za wady dzieła. Gwarancje udzielane przy sprzedaży mają charakter umowny i są różnie kształtowane przez poszczególnych gwarantów. Konsumentowi uprawnionemu z gwarancji przysługują takie roszczenia jakie gwarant określił w treści karty gwarancyjnej. Należy więc dokładnie zapoznać się z jej tekstem. Nie jest gwarancją oświadczenie o jej udzieleniu, które nie kształtuje obowiązków gwaranta np. oświadczenie "udziela się gwarancji na okres 5 lat". Gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wyłącza nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z niezgodności towaru z umową. Opublikowano: 30.08.2006 00:00 Autor: Lidia Rumel-Czarnowska