Aktualności

Gdyńskie zabytki odzyskują blask

Odrestaurowany dziedziniec klasztoru franciszkanów // fot. Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków

Odrestaurowany dziedziniec klasztoru franciszkanów // fot. Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków

05.04.2021 r.

Rada Miasta Gdyni przyznaje co roku dofinansowanie na renowację historycznych obiektów miasta. W ubiegłym roku była to rekordowa kwota 1.600.000 zł. Dzięki temu w 2020 r. przeprowadzono prace przy 21 budynkach i jednym pomniku. Prezentujemy je wszystkie.


Prace te pozwalają nie tylko poprawić stan techniczny i estetyczny naszych młodych zabytków, ale również umożliwiły dokonanie interesujących odkryć dotyczących pierwotnego wystroju budynków z lat 30. XX w. Tak było w przypadku budynku Sądu Rejonowego w Gdyni przy placu Konstytucji 5.

Gmach powstał w 1936 r. według projektu architektów Zbigniewa Karpińskiego, Tadeusza Sieczkowskiego i Romana Sołtyńskiego, którzy wygrali ogólnopolski konkurs architektoniczny. Budynek charakteryzuje się monumentalną bryłą, z główną bryłą z centralnym prostopadłościanem i dwoma skrzydłami poprowadzonymi po łukach. Jest znakomitym przykładem modernizmu, a jego wartość podnosi zachowany, prawie kompletny wystrój i wyposażenie wnętrz, które niestety utraciło z czasem swoje walory na skutek zużycia i doraźnych remontów.

W 2020 r. przeprowadzono prace przy renowacji posadzki holu na piętrze i na klatce schodowej oraz filarów. W ramach konserwacji naprawiono oryginalne posadzki z lastryka w holach i na klatkach schodowych, a także odrestaurowano wykończenie balustrad i filarów, które były zamalowane kilkoma warstwami farby.

Willa przy ul. Korzeniowskiego 25A powstała w latach 1936-37 i jest wpisana indywidualnie do wojewódzkiego rejestru zabytków, jako wybitny w skali Polski przykład willi z lat 30. XX w. W latach powojennych były tam m.in. mieszkania komunalne. Przez lata budynek ulegał stopniowej degradacji.

Charakterystyczną cechą budynku są elewacje obłożone żółtymi, ceramicznymi płytkami. W latach 30. XX w. ten materiał wykończeniowy był bardzo ceniony, ale nie stosowano go zbyt często. W Gdyni takimi płytkami wykończono tylko dwie kamienice i trzy wille.
Po długich poszukiwaniach właścicielowi budynku udało się znaleźć cegielnię, która wykonała na zamówienie płytki na wzór oryginalnych, w kolorach żółtym i brązowym (na cokół).

Swoją historię ma pomnik Ofiar I Wojny Światowej. Ten nieco zapomniany i stojący na uboczu obiekt to najstarszy pomnik na terenie Gdyni. Jego powstanie datowane jest na 1921 r., a inicjatorem budowy było Bractwo Najświętszego Serca Marii. Pomnik upamiętnia mieszkańców Chyloni i okolic, którzy zginęli w toku działań wojennych na froncie wschodnim i zachodnim w latach 1914-1920.  

Dzięki konserwacji została przywrócona jego stabilność oraz walory estetyczne, m.in. poprzez wymianę najbardziej zniszczonych stopni na inne oryginalne, zakopane w obrębie trawnika, oczyszczenie i wypolerowanie tablic, dezynfekcję całej powierzchni pomnika, uzupełnienie pęknięć na figurze i podstawie zaprawą imitującą sztuczny kamień. Na sercu Chrystusa odkryto pozostałości złotej farby, które zdecydowano się odtworzyć.

Prace konserwatorskie przy pomniku wykonali Agata Bortkiewicz oraz Andrzej Sawecki z Polskich Pracowni Konserwacji Zabytków, pod nadzorem konserwator Kamili Ślefarskiej. To zespół, który na swoim koncie ma m.in. renowację w Dworze Artusa, palmiarni oraz przywrócenie blasku fontannie Neptuna i samemu Neptunowi.

Po omówieniu kilku wybranych przykładów prac przy zabytkach Gdyni, przedstawiamy razem wszystkie te obiekty.

Obiekty wpisane do rejestru zabytków:

1.	Budynek mieszkalny, ul. 3 Maja 27-31 - remont części elewacji od podwórza
Budynek mieszkalny, ul. 3 Maja 27-31 - remont części elewacji od podwórza
2.	Kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Armii Krajowej 46 –wymiana zniszczonych opierzeń blacharskich elewacji
Kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Armii Krajowej 46 –wymiana zniszczonych opierzeń blacharskich elewacji
3.	Pomnik Ofiar I Wojny Światowej, ul. Działdowska 12 - prace konserwatorskie przy figurze oraz postumencie
Pomnik Ofiar I Wojny Światowej, ul. Działdowska 12 - prace konserwatorskie przy figurze oraz postumencie
4.	Sąd Rejonowy, Plac Konstytucji 5 - renowacja posadzki holu i klatki schodowej oraz filarówSąd Rejonowy, Plac Konstytucji 5 - renowacja posadzki holu i klatki schodowej oraz filarów
5.	Budynek mieszkalny, ul. Korzeniowskiego 25A -  remont elewacji budynku; remont dachu, wykonanie izolacji pionowej, remont balkonu, podestów i schodów zewnętrznych
Budynek mieszkalny, ul. Korzeniowskiego 25A -  remont elewacji budynku; remont dachu, wykonanie izolacji pionowej, remont balkonu, podestów i schodów zewnętrznych
6.	Uniwersytet Morski, ul. Morska 81-87 - remont elewacji budynku A
Uniwersytet Morski, ul. Morska 81-87 - remont elewacji budynku A

8.	Zespół kościoła parafialnego pw. św. Antoniego Padewskiego i klasztoru franciszkanów, ul. Ujejskiego 40 – remont schodów zewnętrznychZespół kościoła parafialnego pw. św. Antoniego Padewskiego i klasztoru franciszkanów, ul. Ujejskiego 40 – remont schodów zewnętrznych

7.	Willa „Sokola”, ul. Sieroszewskiego 7 - zabezpieczenie balustrad i słupów na tarasach oraz odrestaurowanie cokołu kamiennego i kolumn
Willa „Sokola”, ul. Sieroszewskiego 7 - zabezpieczenie balustrad i słupów na tarasach oraz odrestaurowanie cokołu kamiennego i kolumn

9.	Budynek „Polska YMCA”, ul. Żeromskiego 26 - renowacja okien
Budynek „Polska YMCA”, ul. Żeromskiego 26 - renowacja okien

Budynki objęte indywidualnie ochroną w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w których zaliczono je do grupy A i jednocześnie figurujące w gminnej ewidencji zabytków

10.	Budynek mieszkalny „Willa Ala", ul. Sienkiewicza 27 - etap I renowacji stolarki okiennej
Budynek mieszkalny „Willa Ala", ul. Sienkiewicza 27 - etap I renowacji stolarki okiennej

11.	Budynek mieszkalny, ul. Starowiejska 11 - remont elewacji zachodniej
Budynek mieszkalny, ul. Starowiejska 11 - remont elewacji zachodniej

12.	Budynek mieszkalny, ul. Świętojańska 77 - remont elewacji frontowej w parterze oraz lastryka w strefie wejścia
Budynek mieszkalny, ul. Świętojańska 77 - remont elewacji frontowej w parterze oraz lastryka w strefie wejścia

13.	Budynek mieszkalny, ul. Świętojańska 82 - remont elewacji frontowej
Budynek mieszkalny, ul. Świętojańska 82 - remont elewacji frontowej

14.	Budynek mieszkalny, ul. św. Wojciecha 7 - remont elewacji frontowych
Budynek mieszkalny, ul. św. Wojciecha 7 - remont elewacji frontowych

15.	Budynek mieszkalny, ul. Wolności 19 - remont elewacji frontowej, balkonów wraz z balustradami, remont wraz z odtworzeniem fragmentów zadaszenia nad parterem oraz konserwacja drewnianych okien na klatce schodowej
Budynek mieszkalny, ul. Wolności 19 - remont elewacji frontowej, balkonów wraz z balustradami, remont wraz z odtworzeniem fragmentów zadaszenia nad parterem oraz konserwacja drewnianych okien na klatce schodowej

16.	Budynek Automobilklubu Morskiego, ul. Żołnierzy I Armii Wojska Polskiego 28 - remont elementów dachu
Budynek Automobilklubu Morskiego, ul. Żołnierzy I Armii Wojska Polskiego 28 - remont elementów dachu

Budynki położone na obszarze Śródmieścia uznanego za Pomnik Historii, zbudowane przed 1989 r. lub figurujące w gminnej ewidencji zabytków

17.	Budynek mieszkalny, ul. 10 Lutego 19 - remont elewacji północnej, południowej i wschodniej
Budynek mieszkalny, ul. 10 Lutego 19 - remont elewacji północnej, południowej i wschodniej

18.	Budynek mieszkalny, ul. 10 Lutego 30 - remont elewacji frontowej
Budynek mieszkalny, ul. 10 Lutego 30 - remont elewacji frontowej

19.	Budynek mieszkalny, ul. Partyzantów 44 - prace konserwatorskie przy tynkach szlachetnych
Budynek mieszkalny, ul. Partyzantów 44 - prace konserwatorskie przy tynkach szlachetnych

20.	Budynek mieszkalny, ul. Portowa 9 - remont elewacji frontowej i tylnej
Budynek mieszkalny, ul. Portowa 9 - remont elewacji frontowej i tylnej

21.	Budynek mieszkalny, ul. Starowiejska 47 - remont elewacji frontowych
Budynek mieszkalny, ul. Starowiejska 47 - remont elewacji frontowych

22.	Budynek mieszkalny, ul. Świętojańska 96 - remont elewacji frontowej
Budynek mieszkalny, ul. Świętojańska 96 - remont elewacji frontowej

31 marca
Rada Miasta Gdyni po raz kolejny przyznała dotacje na prace przy zabytkach Gdyni, które zostaną zrealizowane w 2021 r. Będzie to znowu okazja do poprawy stanu dziedzictwa architektonicznego miasta.

Opracowanie tekstu i zdjęcia: Biuro MKZ