Odpowiedzi na rekomendacje ICOMOS-u gotowe – zgodnie z zapowiedziami, gdyński zespół wykorzystał ostatnie miesiące na dopracowanie dokumentów dotyczących wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Uzupełniony materiał dotyczący Modernistycznego Śródmieścia Gdyni trafił już do Warszawy, skąd ministerialny Departament Ochrony Zabytków wyśle go do Paryża. Ostateczną decyzję poznamy w lipcu tego roku. Ostatni krok. Wniosek uzupełniony o istotne szczegóły Dokumentacja złożona. Czekamy na decyzję w lipcu Czym jest Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO? To kluczowy moment dla gdyńskiej (i jednocześniej polskiej) kandydatury na prestiżową listę. Zbliża się wyznaczony termin na uzupełnienie wniosku, a opracowanie jest już kompletne. Przedstawiciele Gdyni 20 stycznia przekazali pełną dokumentację do Departamentu Ochrony Zabytków w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ostatni krok. Wniosek uzupełniony o istotne szczegóły Jedną ze szczególnych cech gdyńskiego, modernistycznego Śródmieścia jest jego zaprojektowanie w ścisłym powiązaniu z morzem. Na zdjęcu Molo Południowe (fot. Marcin Lipiecki / archiwalne, z facebookowej grupy „Gdynia w obiektywie”)Przypomnijmy, że najpóźniej do 1 lutego miejski zespół miał czas na przygotowanie uzupełnień do wcześniejszej aplikacji, a ministerstwo – na jej złożenie w ostatecznej formie. Ostatnie miesiące to intensywna praca przede wszystkim Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków – komórki Urzędu Miasta, która zajmuje się przygotowywaniem wniosku o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W cały proces zaangażowano też Referat Współpracy z Zagranicą i Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni.Czego dotyczyły ostatnie prace nad dokumentacją? W otrzymanym w ubiegłym roku tak zwanym referralu (raporcie, który potwierdził wyjątkową wartość Modernistycznego Śródmieścia Gdyni) wskazano na kilka obszarów, które można doprecyzować przed wysłaniem gotowego wniosku. Eksperci ICOMOS (Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków, ang. International Council on Monuments and Sites), którzy wówczas wstępnie oceniali gdyńską aplikację, zalecili, aby przyjrzeć się kilku kwestiom, w tym przede wszystkim: ponownie przeanalizować proponowane granice kandydującego obszaru Modernistycznego Śródmieścia Gdyni oraz rozważyć jego powiększenie o trzy mniejsze fragmenty; rozważyć powiększenie tzw. strefy buforowej (o obszary nadmorskie czy część Kamiennej Góry); dokładniej wskazać sposoby ochrony dobra w strefie buforowej; precyzyjnie określić, jak modernistyczna architektura odpowiada proponowanym tzw. OUV (z ang. Outstanding Universal Value, czyli wyjątkowym uniwersalnym wartościom). Proponowane przez specjalistów uzupełnienia dotyczyły też m.in. weryfikacji wewnętrznych podwórek w części zabudowy, inwentaryzacji wnętrz, które będą też dostępne dla odwiedzających czy mechanizmu informowania o nowych inwestycjach, które mogą w przyszłości wpłynąć na chroniony obszar. Dokumentacja złożona. Czekamy na decyzję w lipcu Jedna z modernistycznych klatek schodowych w Gdyni i uczestnicy tzw. fotospaceru (fot. Przemysław Kozłowski / archiwalne)Po przekazaniu pełnej, dopracowanej przez ostatnie miesiące dokumentacji do ministerstwa, gdyński wniosek rozpoczyna swoją ostatnią, formalną drogę. Jesteśmy na ostatniej prostej w drodze na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Przypomnę, że skorzystaliśmy z przysługującego nam dodatkowego czasu, aby naprawdę kompleksowo dopracować nasz wniosek i zwiększyć przez to szansę na wpis. Nasza potencjalna obecność na liście UNESCO to wielki prestiż i magnes na turystów, ale też i duża odpowiedzialność za stan tej wyjątkowej architektury oraz jej ochronę. Działania muszą być przez to dobrze zaplanowane i skuteczne. Cieszę się, że udało się dokładnie dopracować gdyńską kandydaturę, jej powodzenie byłoby pięknym akcentem 100-lecia Gdyni – mówi Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni. Przypomnijmy, co działo się w kwestii gdyńskiego wniosku o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w ostatnich miesiącach: w czerwcu 2025 roku do Gdyni dotarło potwierdzenie od ekspertów ICOMOS-u o wyjątkowej wartości modernistycznego Śródmieścia Gdyni (wskazujące też kwestie do doprecyzowania) – to tak zwana rekomendacja typu referral; także w czerwcu ubiegłego roku wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego Bożena Żelazowska zarekomendowała głosowanie kandydatury Gdyni na sesji komitetu w 2026 roku (określono też termin przekazania wyjaśnień do wniosku – do 1 lutego 2026 roku); przez kolejnych kilka miesięcy tematem zajmował się zespół Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdyni, który uzupełniał wskazane kwestie we wniosku; w sierpniu Rada Miasta Gdyni przyjęła uchwałę o przystąpieniu miasta do stowarzyszenia Polski Komitet Narodowy ICOMOS w charakterze tzw. członka wspierającego, co otworzyło drogę do merytorycznego wsparcia w gronie specjalistów zajmujących się ochroną dóbr kultury; w listopadzie 2025 roku skorzystano z możliwości bezpośrednich konsultacji z ekspertami ICOMOS-u i Działu Nominacji WHC UNESCO w Paryżu. Co dalej? W najbliższym czasie gdyńska aplikacja o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO znajdzie się pod uwagą Generalnej Konserwator Zabytków. Stamtąd wniosek ma trafić bezpośrednio do Centrum Światowego Dziedzictwa w Paryżu, a następnie – pod ocenę ekspertów wspominanego ICOMOS-u.Po ocenie pozostaje już oczekiwanie na decydujący moment – lipcową sesję Komitetu Światowego Dziedzictwa. O tym, czy gdyńskie Śródmieście i jego modernistyczna architektura znajdą się na liście skupiającej najbardziej wyjątkowe miejsca i obszary z całego świata, zadecyduje głosowanie w koreańskim Busan (między 19 a 29 lipca tego roku).Na zdjęciu element wystawy dotyczącej gdyńskiego modernizmu, która znalazła się w Gdynia Modernizm InfoBoksie (fot. Kamil Złoch) Czym jest Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO? Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (ang. UNESCO World Heritage List) utworzono na podstawie konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972 roku.Znajdują się na niej najbardziej wartościowe na świecie dobra kultury i natury, które uznano za cenne z punktu widzenia całej ludzkości. Na liście znalazło się do tej pory zaledwie 17 miejsc z Polski. Głosowania w sprawie kandydatur odbywają się na wspomnianych sesjach Komitetu Światowego Dziedzictwa, gdzie o losach wniosków decydują przedstawiciele 21 państw członkowskich.Więcej informacji o gdyńskiej architekturze modernizmu i miejskich działaniach wspierających jej ochronę można natomiast znaleźć na stronie internetowej modernizmgdyni.pl. Opublikowano: 22.01.2026 08:30 Autor: Kamil Złoch (kamil.zloch@gdynia.pl) Zmodyfikowano: 22.01.2026 16:16 Zmodyfikował: Tomasz Złotoś